Centella asiatica (cica) in de huidverzorging: werking, studies en welke cica-producten bij je passen

Centella asiatica, in Korea kortweg 'cica' genoemd, is de kalmerende werkstof van de Koreaanse huidverzorging: het extract van het tijgergras bevat triterpenen zoals madecassoside en asiaticoside, die een geïrriteerde, rode en verzwakte huid tot rust laten komen en de huidbarrière ondersteunen. Cica-verzorging past bij een gevoelige huid, na zuren, retinol of zon, en als dagelijkse basis voor alle huidtypes. Deze gids legt uit wat er in de plant zit, wat studies laten zien en in welke vorm centella in je routine thuishoort.

Wat is Centella asiatica?

Centella asiatica is een kruipende plant uit de familie van de schermbloemigen, die groeit in Azië, Afrika en Madagaskar. In het Engels heet ze gotu kola, in het Nederlands Aziatische waternavel of tijgergras, in de Koreaanse cosmetica gewoon cica. In de traditionele Aziatische verzorging wordt ze al eeuwenlang gebruikt; in de cosmetica heeft ze zich gevestigd via merken als SKIN1004, die hun extract uit Madagaskar halen, omdat de plant daar bijzonder rijk aan triterpenen groeit.

Op de INCI-lijst verschijnt centella als Centella Asiatica Extract, Centella Asiatica Leaf Water of in de vorm van haar geïsoleerde werkstoffen. In de EU-database CosIng staan deze stoffen vermeld als huidverzorgende ingrediënten.

Welke werkstoffen zitten er in centella?

De werking van het extract gaat vooral terug op vier pentacyclische triterpenen:

• Madecassoside: het bekendste glycoside, goed oplosbaar in water en in studies het vaakst onderzocht. Het staat in Korea vaak afzonderlijk op de verpakking ('madecassoside').
• Asiaticoside: het tweede glycoside, qua structuur vergelijkbaar en eveneens verantwoordelijk voor de kalmerende werking.
• Asiatic Acid (asiaticazuur) en Madecassic Acid (madecassinezuur): de suikervrije basisvormen (aglyconen) van beide glycosiden, beter in vet oplosbaar en actiever in de huid.

Daarbij komen flavonoïden, aminozuren en fenolzuren met een antioxidatieve werking. Een extract dat is ingesteld op een vast triterpeengehalte heet TECA (Titrated Extract of Centella Asiatica). Percentages als '100% Centella' op Koreaanse producten betekenen dat de waterige basis van de formule uit centella-extract bestaat in plaats van uit water, niet dat het product uit pure triterpenen bestaat.

Wat zeggen studies over kalmering en huidbarrière?

Voor een plantenextract is er relatief veel onderzoek naar centella, maar veel studies zijn klein of in het laboratorium uitgevoerd. Drie resultaten zijn voor de cosmetica bijzonder relevant:

• Hydratatie en barrière: in een studie van vier weken met 25 vrijwilligers verhoogden crèmes en gels met 2,5 en 5% centella-extract de hydratatie van de huid en verlaagden ze het transepidermale waterverlies; de formuleringen met 5% scoorden het best (Ratz-Łyko e.a., 2016).
• Kalmering: in dezelfde studie reageerde de met centella verzorgde huid zwakker in een gestandaardiseerd model voor huidirritatie. Overzichtsartikelen schrijven dat toe aan madecassoside en asiaticoside, die ontstekingsboodschappers in huidcellen dempen (Bylka e.a., 2013).
• Huidstructuur: een studie van zes maanden met 20 vrouwen combineerde 5% vitamine C met 0,1% madecassoside en vond verbeteringen in stevigheid, hydratatie en fijne lijntjes (Haftek e.a., 2008). Omdat beide werkstoffen samen werden getest, valt het aandeel van madecassoside daarin niet te becijferen.

Belangrijk voor de duiding: centella wordt in de geneeskunde in duidelijk hogere doseringen en in andere contexten onderzocht. Die resultaten zijn niet over te zetten naar cosmetica. Wat cica-verzorging kan doen, is wat de cosmetische studies laten zien: hydratatie, minder irritatie, een stabielere barrière.

Voor welke huid is centella geschikt?

• Gevoelige huid met roodheid: het klassieke geval. Centella is mild, in de meeste producten zonder parfum en alcohol geformuleerd en kan dagelijks worden gebruikt.
• Huid na zuren, retinol of zon: als kalmerend tegenwicht op de avonden tussen peelingdagen en als kompres na een zonnige dag.
• Huid met neiging tot onzuiverheden: centella irriteert niet extra en past daarom in routines met BHA of azelaïnezuur, waarin de huid anders snel overbelast raakt.
• Droge huid met verzwakte barrière: in combinatie met ceramiden, panthenol en hyaluronzuur.
• Normale en vette huid: als lichte basis op waterbasis die niets verzwaart.

Overgevoeligheden zijn zeldzaam, maar mogelijk. Wie allergisch reageert op schermbloemigen zoals selderij of wortel, test een nieuw product eerst op een klein plekje achter het oor. Hoe je een geïrriteerde barrière stap voor stap weer opbouwt, legt de gids over de huidbarrière uit.

In welke vormen bestaat cica-verzorging?

Om te beginnen volstaat één vorm. Wie maar één stap wil vervangen, begint met de toner of de ampoule; wie de hele routine wil kalmeren, combineert toner, serum en crème uit dezelfde lijn.

Hoe combineer je centella met andere werkstoffen?

Centella hoort bij de weinige werkstoffen die met vrijwel alles samengaan. De zinvolste combinaties:

• Centella + BHA of PHA: peeling en kalmering in één stap, bijvoorbeeld in de Toning Toner van SKIN1004 of in heartleaf-BHA-pads. Goed voor een gemengde huid die op zuren anders met roodheid reageert.
• Centella + retinol: op retinolavonden als serum onder de crème of als crème over de retinol. De huid went makkelijker aan de werkstof.
• Centella + niacinamide: kalmering plus talgregulatie en een egale teint, bijvoorbeeld in de Dr. Althea 345 Relief Cream. Wat niacinamide precies doet, staat in de gids over niacinamide.
• Centella + ceramiden en panthenol: de combinatie voor een verzwakte barrière, zoals in de Soothing Cream met ceramiden, cholesterol en vetzuren.
• Centella + heartleaf: twee kalmerende werkstoffen met een verschillend profiel; heartleaf brengt daarnaast een zuiverende component mee voor een huid met neiging tot onzuiverheden. De verschillen legt de gids over heartleaf uit.

Hoe gebruik je cica-producten?

1. Klop na de reiniging de toner met de handen of een pad op de nog vochtige huid. Bij een droge of geïrriteerde huid twee tot drie dunne lagen over elkaar.
2. Serum of ampoule: twee tot drie druppels op gezicht en hals inkloppen en laten intrekken.
3. Crème als afsluiting, 's ochtends daarover zonbescherming.
4. Bij acute roodheid na zon of peeling: twee tot vier pads vijf minuten als kompres opleggen en daarna de vloeistof inkloppen.

Centella kalmeert zodra het op de huid zit; een stabielere barrière en minder reactiviteit merk je na twee tot vier weken dagelijks gebruik. Waar de cica-stap in de volledige routine ligt, legt de routinegids uit; een passende samenstelling per huidtype levert de Routine Builder.

Waar let je op bij het kiezen?

• Positie op de INCI-lijst: hoe verder vooraan Centella Asiatica Extract of Leaf Water staat, hoe hoger het aandeel. Bij '100%'-ampoules staat het extract op de eerste plaats, omdat het het water vervangt.
• Geïsoleerde triterpenen: Madecassoside of Asiaticoside op de INCI-lijst laten zien dat de fabrikant gericht heeft gedoseerd; de concentraties liggen meestal in de orde van tienden van een procent, zoals in de studies.
• Parfum en etherische oliën: voor een gevoelige huid zijn producten zonder parfum en zonder lavendel- of sinaasappelolie de veiligere keuze. De volledige INCI-lijst staat op elke productpagina.
• Textuur per huidtype: gelcrèmes voor een vette en gemengde huid, rijkere crèmes met ceramiden en sheaboter voor een droge huid.

Alle producten met centella vind je in de collectie Centella asiatica; kalmerende verzorging die verder gaat dan deze werkstof in de collectie Kalmering.