Centella asiatica (cica) w pielęgnacji skóry: działanie, badania i które produkty z cica pasują do ciebie

Centella asiatica, w Korei nazywana po prostu „cica”, to kojący składnik koreańskiej pielęgnacji: ekstrakt z wąkroty azjatyckiej, zwanej też tygrysią trawą, zawiera triterpeny takie jak madekasozyd i azjatykozyd, które uspokajają podrażnioną, zaczerwienioną i osłabioną skórę i wspierają barierę skórną. Pielęgnacja z cica pasuje do skóry wrażliwej, po kwasach, retinolu lub słońcu, a także jako codzienna baza dla każdego typu skóry. Ten poradnik wyjaśnia, co zawiera roślina, co pokazują badania i w jakiej formie centella powinna trafić do twojej rutyny.

Czym jest Centella asiatica?

Centella asiatica to płożąca się roślina z rodziny selerowatych, która rośnie w Azji, Afryce i na Madagaskarze. Po angielsku nazywa się gotu kola, po polsku wąkrota azjatycka lub tygrysia trawa, a w koreańskiej kosmetyce po prostu cica. W tradycyjnej azjatyckiej pielęgnacji stosuje się ją od stuleci; w kosmetyce upowszechniła się dzięki markom takim jak SKIN1004, które sprowadzają ekstrakt z Madagaskaru, bo tam roślina rośnie szczególnie bogata w triterpeny.

Na liście INCI centella występuje jako Centella Asiatica Extract, Centella Asiatica Leaf Water lub w postaci wyizolowanych składników aktywnych. W unijnej bazie CosIng substancje te są wymienione jako składniki pielęgnujące skórę.

Jakie składniki aktywne zawiera centella?

Działanie ekstraktu wynika przede wszystkim z czterech pentacyklicznych triterpenów:

• Madecassoside: najbardziej znany glikozyd, dobrze rozpuszczalny w wodzie i najczęściej badany. W Korei często jest wymieniany osobno na opakowaniu („madecassoside”).
• Asiaticoside: drugi glikozyd, o podobnej budowie i również odpowiedzialny za działanie kojące.
• Asiatic Acid (kwas azjatykowy) i Madecassic Acid (kwas madekasowy): pozbawione cukru formy podstawowe (aglikony) obu glikozydów, lepiej rozpuszczalne w tłuszczach i bardziej aktywne w skórze.

Do tego dochodzą flawonoidy, aminokwasy i kwasy fenolowe o działaniu antyoksydacyjnym. Ekstrakt standaryzowany na stałą zawartość triterpenów nazywa się TECA (Titrated Extract of Centella Asiatica). Oznaczenia procentowe, takie jak „100% Centella” na koreańskich produktach, oznaczają, że wodna baza formuły składa się z ekstraktu z centelli zamiast z wody, a nie że produkt składa się z czystych triterpenów.

Co mówią badania o kojeniu i barierze skórnej?

Jak na ekstrakt roślinny centella jest stosunkowo dobrze przebadana, ale wiele prac jest niewielkich lub powstało w laboratorium. Trzy wyniki są szczególnie istotne dla kosmetyki:

• Nawilżenie i bariera: w czterotygodniowym badaniu z udziałem 25 ochotników kremy i żele z 2,5 i 5% ekstraktu z centelli zwiększyły nawilżenie skóry i zmniejszyły przeznaskórkową utratę wody; najlepiej wypadły formuły z 5% (Ratz-Łyko i in., 2016).
• Kojenie: w tym samym badaniu skóra pielęgnowana centellą reagowała słabiej w standaryzowanym modelu podrażnienia. Prace przeglądowe przypisują to madekasozydowi i azjatykozydowi, które wyciszają przekaźniki zapalne w komórkach skóry (Bylka i in., 2013).
• Struktura skóry: sześciomiesięczne badanie z udziałem 20 kobiet łączyło 5% witaminy C z 0,1% madekasozydu i wykazało poprawę jędrności, nawilżenia i drobnych zmarszczek (Haftek i in., 2008). Ponieważ oba składniki testowano razem, nie da się określić udziału samego madekasozydu.

Ważne dla oceny: w medycynie centellę bada się w znacznie wyższych dawkach i w innych kontekstach. Tych wyników nie można przenosić na kosmetyki. Pielęgnacja z cica może dać to, co pokazują badania kosmetyczne: nawilżenie, mniej podrażnień i stabilniejszą barierę.

Dla jakiej skóry nadaje się centella?

• Skóra wrażliwa z zaczerwienieniami: klasyczny przypadek. Centella jest łagodna, w większości produktów sformułowana bez substancji zapachowych i alkoholu i można jej używać codziennie.
• Skóra po kwasach, retinolu lub słońcu: jako kojąca przeciwwaga w wieczory między dniami peelingu i jako kompres po słonecznym dniu.
• Skóra skłonna do niedoskonałości: centella nie podrażnia dodatkowo, dlatego pasuje do rutyn z BHA lub kwasem azelainowym, w których skóra łatwo bywa przeciążona.
• Skóra sucha z osłabioną barierą: w połączeniu z ceramidami, pantenolem i kwasem hialuronowym.
• Skóra normalna i tłusta: jako lekka baza na bazie wody, która niczego nie obciąża.

Nietolerancje są rzadkie, ale możliwe. Kto ma alergię na rośliny selerowate, takie jak seler czy marchew, powinien najpierw przetestować nowy produkt na małym fragmencie skóry za uchem. Jak krok po kroku odbudować podrażnioną barierę, wyjaśnia poradnik o barierze skórnej.

W jakich formach występuje pielęgnacja z cica?

Na początek wystarczy jedna forma. Kto chce zastąpić tylko jeden krok, zaczyna od tonera lub ampułki; kto chce ukoić całą rutynę, łączy toner, serum i krem z tej samej linii.

Jak łączyć centellę z innymi składnikami aktywnymi?

Centella należy do nielicznych składników, które dobrze współgrają praktycznie ze wszystkim. Najbardziej sensowne połączenia:

• Centella + BHA lub PHA: złuszczanie i ukojenie w jednym kroku, na przykład w Toning Toner od SKIN1004 lub w padach z heartleaf i BHA. Dobre dla skóry mieszanej, która na kwasy reaguje zwykle zaczerwienieniem.
• Centella + retinol: w wieczory z retinolem jako serum pod kremem lub jako krem na retinol. Skóra łatwiej przyzwyczaja się do składnika.
• Centella + niacynamid: ukojenie plus regulacja sebum i wyrównany koloryt, na przykład w Dr. Althea 345 Relief Cream. Co dokładnie daje niacynamid, opisuje poradnik o niacynamidzie.
• Centella + ceramidy i pantenol: połączenie dla osłabionej bariery, jak w Soothing Cream z ceramidami, cholesterolem i kwasami tłuszczowymi.
• Centella + heartleaf: dwa kojące składniki o różnym profilu; heartleaf wnosi dodatkowo element oczyszczający dla skóry skłonnej do niedoskonałości. Różnice wyjaśnia poradnik o heartleaf.

Jak stosować produkty z cica?

1. Po oczyszczaniu wklep toner dłońmi lub padem w jeszcze wilgotną skórę. Przy skórze suchej lub podrażnionej dwie lub trzy cienkie warstwy jedna na drugiej.
2. Serum lub ampułka: wklep dwie lub trzy krople w twarz i szyję i pozwól im się wchłonąć.
3. Krem na zakończenie, rano na to filtr.
4. Przy ostrym zaczerwienieniu po słońcu lub peelingu: przyłóż dwa do czterech padów na pięć minut jako kompres, a potem wklep płyn.

Centella koi, gdy tylko znajdzie się na skórze; stabilniejszą barierę i mniejszą reaktywność widać po dwóch do czterech tygodniach codziennego stosowania. Gdzie w całej rutynie jest miejsce na krok z cica, wyjaśnia poradnik o rutynie; zestaw dopasowany do typu skóry przygotuje Routine Builder.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze?

• Pozycja na liście INCI: im wyżej stoi Centella Asiatica Extract lub Leaf Water, tym większy udział. W ampułkach „100%” ekstrakt jest na pierwszym miejscu, bo zastępuje wodę.
• Wyizolowane triterpeny: Madecassoside lub Asiaticoside na liście INCI pokazują, że producent celowo je dozował; stężenia mieszczą się zwykle w zakresie dziesiątych części procenta, jak w badaniach.
• Substancje zapachowe i olejki eteryczne: dla skóry wrażliwej bezpieczniejszym wyborem są produkty bez kompozycji zapachowej i bez olejku lawendowego czy pomarańczowego. Pełna lista INCI jest na każdej stronie produktu.
• Tekstura według typu skóry: żel-kremy dla skóry tłustej i mieszanej, bogatsze kremy z ceramidami i masłem shea dla skóry suchej.

Wszystkie produkty z centellą znajdziesz w kolekcji Centella asiatica; pielęgnację kojącą wykraczającą poza ten składnik w kolekcji Ukojenie.